'Eigenlijk weten we al heel veel. Waarom handelen we er dan niet naar?' | Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik

U bent hier:Home > Taskforce > Blog San Diego International Conference > 'Eigenlijk weten we al heel veel. Waarom handelen we er dan niet naar?'

'Eigenlijk weten we al heel veel. Waarom handelen we er dan niet naar?'

Nicky Vos is programmamanager van de Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik. Zij bezocht in 2013 de International Conference on Child and Family Maltreatment in San Diego. Ze verslaat 5 dagen vol informatie over onder andere 'grooming behaviour' door daders, de gevolgen van pestgedrag en het belang van preventie van kindermishandeling.

Dag 1

Met ruim 1800 deelnemers uit ruim 30 landen. Van 28 tot 31 januari ontmoeten artsen, pedagogen, verpleegkundigen, psychologen, maatschappelijk werkers, advocaten, officieren van justitie, beleidsmakers, onderzoekers, politie, kortom allerlei professionals die te maken hebben met kindermishandeling en seksueel misbruik, elkaar hier om de laatste stand van de wetenschap, nieuwe best practices en recente bewezen effectieve behandelingen te horen en met elkaar daarover het gesprek aan te gaan. Het congres vindt nu al weer voor de 27ste keer plaats. Dagelijks hebben we de keuze uit tal van workshops en (deel)sessies op het gebied van 'trauma treatment, mental health, medical care, medical advance, investigations, national district attorney's association topics, legal issues, forensic interviewing, child welfare, research, law and ethics, military focus, infant & early childhood mental health, and global perspectives'.

Vandaag heb ik workshops gevolgd van respectievelijk een arts, een forensisch verpleegkundige, een politie-rechercheur en een psychotherapeut/forensisch interviewer. Veel casuïstiek uit eigen praktijk te horen gekregen. Van fysieke verschijnselen die duidelijk wezen op kindermishandeling maar die dat toch niet waren, de risico's van verkeerde gesprekstechnieken, het belang van een juiste interpretatie van gedrag en woorden van mishandelde kinderen, de spanning tussen enerzijds de relatie ouder-kind zo lang mogelijk in stand houden en anderzijds de veiligheid van het kind garanderen, het grote belang van samenwerking tussen betrokken organisaties rond een vermoeden van kindermishandeling. Die is in Californië bij wet voorgeschreven. Men moet elkaar informatie verschaffen. Bij kindermishandeling gaat het belang van het kind voor alle andere belangen, ook de privacy van ouders. Daar kunnen wij nog wat van leren!

Dag 2

Waren zaterdag en zondag de pre-conferencedagen speciaal voor professionals met het oog op accreditatie, vandaag begon dan het congres voor de rest van alle 1800 deelnemers. Een wirwar van mensen die probeerden uit de vele (ijskoude!) zalen de juiste te vinden. Het resulteerde in halfvolle zalen als het onderwerp niet veel mensen aansprak tot bomvolle zalen waar mensen ook tegen de wanden aan stonden en op de grond zaten. Dat laatste was bijvoorbeeld het geval bij de sessie van Dan Adams, detective bij het Grand Rapid Police Department. Zijn verhaal ging over 'grooming behavior'. Gelardeerd met voorbeelden uit eigen praktijk en een videofilm die een dader van zichzelf en zijn slachtoffertje had opgenomen. Op de film was duidelijk te zien hoe hij heel geleidelijk het vertrouwen bij het slachtoffer probeert te winnen, en stapje voor stapje verder gaat. Ook hier ging het, zoals in de meeste gevallen van seksueel misbruik, om een dader uit de directe omgeving van het gezin. Adams onderscheidt twee soorten daders: iemand die toeslaat als zich toevallig de gelegenheid voordoet, en de 'preferential offender' die een specifiek slachtoffer uitzoekt, zijn strategie minutieus uitdenkt, en denkt en handelt als een schaker, altijd enkele stappen vooruit. Beiden vertonen heel ander gedrag, waar je bij de ondervraging rekening mee moet houden wil je een bekentenis proberen te verkrijgen. In andere workshops werd op de specifieke behoeften van pleegkinderen ingegaan. Uit onderzoek blijkt dat meer dan 80% van hen met psychische problemen kampt. Met effectieve behandelmethoden kunnen zij grotendeels van hun trauma herstellen, al gaat daar veel tijd overheen. In weer een andere workshop werd ingegaan op de gevolgen van pestgedrag. Uit internationaal onderzoek is gebleken dat pesten tot diverse fysieke en psychische problemen leidt, tot ver in de volwassenheid. Kinderen die gepest zijn, hebben bijvoorbeeld vijf keer zo veel kans op een depressie later in hun leven.  Eigenlijk weten we al heel veel. Waarom handelen we er dan niet naar?

Dag 3

Vandaag verder het pad verkend van forensische interviewtechnieken. Ook bij het interviewen van kinderen is het van het grootste belang hun non-verbale communicatie goed te 'lezen' en te interpreteren. Is de lichaamstaal congruent met wat het kind zegt? Wat kun je uit het stemgebruik afleiden? Vallen er veel pauzen? Wat doen de ogen? Zwaait het veel met de armen? Wat zegt dat? Drukt de lichaamstaal dezelfde emotie uit als wat het kind zegt? In een andere workshop werd ingegaan op de vraag wat te doen als de diagnose niet erg duidelijk is. Is sprake van autisme? een trauma? beide? Een groot aantal symptonen zijn bij beide nl. hetzelfde. Aan de hand van de casus van een meisje van net twee jaar werd de aanpak besproken. Het antwoord laat zich raden: verzamel zoveel mogelijk informatie, en stel je uiteindelijke diagnose net zolang uit tot het antwoord zich aandient. Een bomvolle zaal trof ik zowel bij de presentatie over internetseks als bij de presentatie over onderzoek naar kinderen jonger dan vier jaar die abnormaal seksueel gedrag vertonen. Überhaupt trekken de workshops over seksueel misbruik veel belangstelling. Als ik zo de aandacht voor de diverse workshops bekijk, denk ik dat de Taskforce de speerpunten goed gekozen heeft. Ook hier staan seksueel misbruik, preventie en multidisciplinaire samenwerking volop in de aandacht. Werk aan de winkel dus!

Dag 4

Kan het nog duidelijker? MRI-scan's laten glashelder zien wat de gevolgen van alcohol en/of drugs zijn op de hersenen van een ongeboren of zeer jonge baby. Desastreus. En uit onderzoek weten we welke gevolgen dat weer kan hebben op het uiterlijk, de intelligentie, ontwikkeling, emotie- en gedragsregulering. Het wijst maar één kant op: PREVENTIE! Zorg dat je zwangere vrouwen ziet, zorg dat je de risicogroepen in beeld hebt. En biedt hen preventieve programma's aan. Hoe eerder hoe beter. Er komen steeds meer bewezen effectieve preventieve programma's. Twee voorbeelden daarvan zijn PACE (Parenting our children to excellence) en Safe Care. Zij zijn gericht op ouders resp. de relatie ouder-kind. Er is ook een bewezen effectief preventief programma voor andere 'caretakers' dan de ouders, dus buren, tante, onderwijzers, sportcoach,....: Stewards of children (Darkness to Light). Bij dit programma waren zelfs meetbare effecten bij 'collega's' die de training niet gevolgd hebben. Kennelijk pikten ze essentiele elementen van het programma op uit de enthousiaste verhalen van collega's die de training wel gevolgd hadden. In Amerika onderscheiden ze nog een categorie kindermishandeling die ik als zodanig in Nederland nog niet gehoord heb: slachtoffers van marteling. Hebben we hen niet of herkennen we hen niet? Of willen we niet zien wat we zien? De grote boodschap uit deze sessie is: als een kind aangemeld wordt met psychiatrische problemen, doe dan altijd ook een compleet medisch onderzoek. Hoe is zijn fysieke ontwikkeling vergeleken met leeftijdgenoten, heeft het kind onverklaarbare trauma's? Morgen de laatste dag van dit indringende, veelzijdige congres.

Dag 5

Over en uit. Vijf intensieve dagen liggen achter me. Vijf dagen van presentaties, vrijwel non-stop, van 08.00 tot 17.00 à 18.00 uur. Meestal gegeven door Amerikanen, tussen de middag konden buitenlanders hun kennis en ervaringen overdragen. Nederland timmerde met 7 presentaties goed aan de weg.

Vol nieuwe kennis, inzichten, ervaringen en met nieuwe contacten ga ik terug naar Nederland. Ook op de laatste dag, tot aan het eind toe (veel respect voor degenen die de allerlaatste sessie op de allerlaatste dag moesten verzorgen dan wel bijwoonden, terwijl iedereen in de startblokken staat om naar huis te gaan!), inzichten meegekregen van wetenschappers en professionals. De prenatale periode en de eerste twee jaar zijn bepalend voor de ontwikkeling van de hersenen. Vooral dat deel van de hersenen dat de emoties en het sociale gedrag aanstuurt, ondergaat dan zijn grootse groeispurt. In die fase kunnen babies nog niet (goed) praten en leren zij door 'ervaren'. In die periode doen we vooral ervaringen op via interactie met anderen. Ziehier het grote belang van goed ouderschap en een goede ouder-kind relatie. Lees ook eens het rapport van het ACE (Adverse childhood experience) onderzoek onder 17.000 volwassenen. Dit toont de relatie tussen negatieve ervaringen in de vroege jeugd op het welzijn, ziekte en vroegtijdig overlijden in latere jaren duidelijk aan.

Preventie, goed dat de Tasforce dat als speerpunt heeft gekozen.